Bebeklerde ve Çocuklarda Anal Fissür (Makatta Çatlak)

Çocuklarda ağrılı dışkılama ve kabızlığın en önemli nedenlerinden biri de anal fissür’dür. Anal fissür, anüs içinde oluşan travmaya bağlı olarak, bir ya da birden çok çizgi şeklinde makat mukozasının uzunlamasına yırtılması ile ortaya çıkar. Anal fissür çocukluk çağındaki kanlı ve ağrılı kakanın en sık nedenidir. Çatlakların çoğu birkaç hafta içinde kendiliğinden iyileşirler ki bunlara akut fissür denir. Üç haftaya kadar iyileşmeyen fissürlere de kronik fissür denir.

Anal kanalın ve fissürün şematik görünümü

Makat Çatlağı (Anal Fissür) Nedir?

Anal Fissür Nedir

Gerek yetişkinlerde gerekse küçük yaş gruplarında sıkça görülen makat çatlağı, anüs bölgesindeki deride oluşan küçük yırtıklardır.

Bebeklerde ve Çocuklarda Makat Çatlağı Neden Olur?

Bebeklerde ve Çocuklarda Anal Fissürler Neden Oluşur

Erken çocukluk döneminde bebeklerde makat çatlağı ve çocuklarda makat çatlağı oluşumunun en büyük tetikleyicisi sert dışkılama ve kabızlıktır.

Halk arasında bebeklerde popoda çatlak veya çocuklarda popoda çatlak olarak da adlandırılan bu durum, hassas mukoza yapısının zorlanması nedeniyle meydana gelir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Makat Çatlağı Belirtileri Nelerdir?

Anal Fissür Belirtileri Nelerdir

Her yaş grubunda semptomlar farklı şekillerde kendini gösterebilir. Ebeveynlerin en çok dikkat etmesi gereken bebeklerde makat çatlağı belirtileri arasında ağlama krizleri ve dışkılamayı reddetme yer alırken; çocuklarda makat çatlağı belirtileri ise genellikle dışkılama esnasında belirginleşen çocuklarda popo ağrısı şikayetleri ile kendini fark ettirir.

Ayrıca tuvalet sonrasında bezde ya da kaka üzerinde görülen çocuklarda makattan kan gelmesi durumu en net belirtilerden biridir.

Hastaların Şikayetleri Nelerdir?

Rektum Kanama Varsa Ne Yapılmalı

Anal fissürün başlıca iki bulgusu vardır: Dışkılama sırasında ağrı ve kanama. Ağrı daha önde gelen bulgudur. Henüz bezden çıkmamış bebeklerde gaz ve dışkı çıkarırken ağlamaya yol açar.

Büyük çocuklarda ise, kabızlık ve kakayı tutmanın en önemli nedenidir. Derinleşen yırtıklar ise kanamaya neden olur. Bu çocuklarda, dışkı üzerinde çizgi şeklinde ya da dışkılama sonrasında altları temizlenirken kağıda bulaşan taze kan görülür.

Anal Fissürde Tanı Nasıl Konur?

Anal Fissürde Tanı Nasıl Konur

Fizik muayenede, anüse doğru ilerleyen yırtık görülebilir, genellikle anüsün arka tarafında görülmekle beraber bebeklerde herhangi bir yerde de görülebilirler.

Kız bebeklerde yaygınlıkla ön orta kısmında bulunurlar. Kronik kabızlığı olan ya da anüsten parmakla muayene yapılan bebeklerde ise birden çok sayıda olabilir. Anal fissür dıştan görülebileceği gibi anüsün içinde de olabilir.

Bebeklerde ve Çocuklarda Anal Fissür

Bunu görmek için özel aygıtlar ile anüsün içine bakmak gerekir. Ancak, eğer bulgular anal fissüre benziyor ise, özellikle küçük çocuklarda bu incelemenin yapılmasına gerek yoktur. 

Anal fissür iyileştikten sonra anüsün kenarında dışa doğru bir deri çıkıntısı (sentinel pile) oluşabilir. Hele de kanama varsa bu görünüm yanlışlıkla “hemoroid” olarak tanımlanabilir. Çocukluk çağında hemoroid çok ender olarak görülen bir durumdur.

Bu çıkıntı kimi çocuklarda fissür iyileştikten sonra uzun süre kalabilir. Çocuklarda dışkıda kan görülmesinin bir diğer nedeni de “polip”tir. Bağırsak duvarında dışa doğru bir çıkıntı şeklinde ortaya çıkan polip de, aynen anal fissürde olduğu gibi kırmızı renkli taze kanamaya yol açar. Polip kanaması farklı olarak daha çoktur ve dışkılama bittikten sonra da sürer.

Kronik Kabızlık ve Anal Fissürde Yaşanan Kısır Döngü

Çocuklarda Anal Fissür Tedavisi

Anal Fissür Tedavisinde Temel Yaklaşım

Anal fissürlerin çoğu herhangi bir tedavi yapılmadan kendiliğinden iyileşirler. Büyük çocuklar, ağrı duyacakları düşüncesiyle dışkılamak istemez ve tutarlar. Dışkı içerde kaldığı sürece daha da sertleşir ve sert dışkı dışarı çıkarken yırtıkların daha da derinleşmesine neden olur. Aynı zamanda kabızlığa da yol açan bu kısır döngü, anal fissürün iyileşmesinin önündeki en büyük engeldir.

Neden ne olursa olsun, fissürün iyileşmesi için dışkının yumuşak kıvamda olması gerekir. Bu nedenle, eğer kabızlık ve sert dışkılama öyküsü varsa, diyet, dışkılama düzeninin sağlanması ve yumuşatıcı şuruplar ile öncelikle buna yönelik önlemler alınmalıdır. Anüsün içine uygulanacak ağrı kesici ve hücresel iyileşmeyi hızlandırıcı pomadlar da tedaviye yardımcıdır.

Çocuklarda Kabızlıkta Ne Zaman Cerrahi Gerekir

Glyceryl trinitrate krem uygulanması ile internal anal sfinkter spazmı çözülerek anal fissürün iyileştiği görülmüştür. Günlük uygulama 6-8 hafta devam etmelidir. Küçük bebeklerde derece ve fitil gibi uygulamalar bile anal fissür oluşumuna yol açabilir. Bu nedenle, özellikle 2 yaş altı bebeklerde olmak üzere, çok ciddi bir gerekçe (tümör, abse vs) olmadıkça, kesinlikle anüsten parmakla inceleme yapılmamalıdır.

Tıbbi tedaviyle iyileşmeyen vakalarda cerrahi müdahale gerekir. Cerrahi tedaviler fissürektomi, anal dilatasyon ve lateral internal sfinkterotomi şeklinde yapılır. Tıbbi tedavi ile düzelmeyen vakalarda fissürektomi ve kabızlık tedavisi birlikte iyileşme %80 görülür.

Bebeklerde ve Çocuklarda Makat Çatlağı Nasıl Geçer?

Makat Çatlağı Nasıl Geçer

"Makat çatlağı nasıl geçer?" sorusunun cevabı, temelde kabızlığın önlenmesinde yatar. Bölgesel iyileşmeyi hızlandırmak için doktor kontrolünde makatta çatlak için krem ve merhemler kullanılır.

Bu kremler, bölgedeki kas spazmını çözerek ağrıyı azaltır ve dokunun kendi kendini onarmasına yardımcı olur.

Çocuklarda Makat Çatlağına Ne İyi Gelir?

Çocuklarda Anal Fissür için Evde Tedavi Yöntemleri

Evde uygulanabilecek yöntemleri araştıran ebeveynler için çocuklarda makat çatlağına ne iyi gelir ve çocuklarda popo çatlağına ne iyi gelir sorularının en etkili yanıtı, ılık oturma banyolarıdır.

Çocuklarda Kabızlıkta Beslenme Önerileri

Bununla birlikte lifli gıdaların artırılması ve bol su tüketimi de iyileşme sürecini doğrudan hızlandırır.

Kaynakça

Nelson, R. L., Manuel, D., Gumery, B., et al. (2012). Non surgical therapy for anal fissure.

Sikirova, M., & Skaba, R. (2018). Anal fissure in infants and children: clinical presentation and conservative management.

Turk, E., Karaca, F., Edirne, Y. (2014). Determining external genital and perineal abnormalities with a pre-circumcision examination in male school children

Karaca, I., Turk, E., Ortac, R., Kandirici, A. (2009). Waardenburg syndrome with extended aganglionosis (Severe intestinal motility and defecation disorders): report of 3 new cases.

Turk, E., Edirne, Y., Karaca, F., Memetoglu, M. E., Unal, E., Ermumcu, O. (2013). A Rare Cause of Childhood Ileus (Intestinal Obstruction): Giant Mesenteric Lipoma and a Review of the Literature.